Η Βάσια Τζανακάρη μιλά στο maga.gr

[gkri]Αεροδρόμιο, μερικά χρόνια πριν. Περιπλανιέμαι στους διαδρόμους ενός βιβλιοπωλείου ψάχνοντας κάτι για να διαβάσω στο ταξίδι. Κι έτσι «συναντιέμαι» με το «Έντεκα Μικροί Φόνοι» της. Λίγο ο Nick Cave ως πηγή έμπνευσης του, λίγο η μικρή φόρμα – το επέλεξα δίχως να γνωρίζω τίποτα για τη συγγραφέα του. Ευχής έργον όμως εκείνη η επιλογή. Γιατί δε σήκωσα το βλέμμα μου από τις σελίδες του καθ’ όλη τη διάρκεια της πτήσης, μη μπορώντας να το αφήσω πριν το τέλος του. Και φυσικά γιατί μέσω αυτού «γνώρισα» τη Βάσια Τζανακάρη.

Κάτι αντίστοιχο έμελλε να συμβεί και με τα επόμενα βιβλία της. Το ‘χουν οι ιστορίες της αυτό. Σε καθηλώνουν. Το «Τζόνι και Λούλου» κι έπειτα «Η καρέκλα του κυρίου Έκτορα». Είναι η γραφή της. Ναι. Είναι και η χρήση της ανατροπής σε αυτές. Που γίνεται τόσο αβίαστα, που στέκεις άλαλος. Και μετά βεβαιότητος είναι και το συναισθηματικό υπόβαθρο τους.  Χωρίς κανένα συναισθηματικό εκβιασμό• το συναίσθημα είναι πάντα εκεί μα σα να μη το αντιλαμβάνεσαι, μέχρι να αφήσεις το βιβλίο στο πλάι και να καταλάβεις την επίδραση του. Γιατί τους ήρωες της τους νιώθεις, τους συμπονείς, μπορεί να τους ζηλεύεις, σίγουρα τους αναγνωρίζεις.

Κι είναι όλα αυτά, μεταξύ άλλων, που κάνουν τη Βάσια Τζανακάρη μια συγγραφέα που θέλεις να διαβάσεις και να ξαναδιαβάσεις, θέλεις να γνωρίσεις, θέλεις να την προτείνεις και σε άλλους αναγνώστες.

Η πρόσφατη κυκλοφορία του τελευταίου της βιβλίου «Η καρέκλα του κυρίου Έκτορα» στάθηκε μια πολύ καλή αφορμή για να μιλήσουμε μαζί της. Για αυτό και για πολλά ακόμη.[/gkri]

 

Το νέο σας βιβλίο έχει έναν πολύ ιδιαίτερο τίτλο. Πώς θα συστήνατε την «Καρέκλα του κυρίου Έκτορα» στο αναγνωστικό κοινό;

Είναι μια συλλογή 19 διηγημάτων για τα βάσανα -μικρά και μεγάλα- των ανθρώπων. Οι ήρωες είναι καθημερινοί, και ταυτόχρονα ιδιαίτεροι. Βιώνουν οικογενειακά και προσωπικά δράματα, προσπαθούν να αντισταθούν στη μοίρα τους, είναι διαφορετικοί μεταξύ τους και συνάμα όμοιοι. Θα μπορούσαν να είναι ένας μόνο άνθρωπος.

«Η καρέκλα του κ. Έκτορα» είναι μια συλλογή διηγημάτων. Θα λέγαμε πως το 2013 ήταν μια χρονιά «αναγνώρισης» για τη μικρή φόρμα, το διήγημα (με το Νόμπελ Λογοτεχνίας να πηγαίνει στα χέρια της Alice Munro). Τι προκλήσεις θεωρείτε πως κρύβει σαν είδος;

Η συμπύκνωση που προϋποθέτει το διήγημα δεν αφήνει περιθώρια για φλυαρίες, δομικές αστοχίες, «κοιλιές». Θεωρώ πως ένα πολύ σημαντικό στοιχείο σε ένα διήγημα είναι το λεγόμενο «show, don’t tell».  Αυτά που δεν λέγονται, αυτά που υπονοούνται είναι εξίσου σημαντικά με αυτά που διατυπώνονται.

Άνθρωποι στα χαλάσματα ενός κόσμου από τη μια κι ένα διαρκές κυνήγι ευτυχίας από την άλλη. Κι αντίστοιχα, παρά το χιούμορ που ξεπροβάλλει στιγμές, έχω την εντύπωση ότι οι ήρωες σας είναι άνθρωποι που η ζωή τους δυσκολεύει, που οι ιστορίες τους αφήνουν μια γλυκόπικρη αίσθηση. Σημεία των καιρών που διανύουμε ή σημάδια όλων των καιρών;

Οι άνθρωποι διαχρονικά έχουν ανάγκη να βλέπουν τη φωτεινή πλευρά των πραγμάτων. Η ζωή είναι ένα μίγμα θλίψης και χαράς, μια διαρκής εναλλαγή αισιοδοξίας και απαισιοδοξίας. Σήμερα τείνουμε περισσότερο προς τη θλίψη και την απαισιοδοξία, πράγμα πολύ λογικό –πόσο αισιόδοξος να παραμείνεις όταν όλα γύρω σου διαλύονται;- και αυτή η αίσθηση αποτυπώνεται και στο βιβλίο.

44

Από το πρώτο σας βιβλίο είναι πέρα για πέρα διακριτή η «ταυτότητα» της γραφής σας. Ποιες είναι οι επιρροές και ποιες οι συγγραφικές «εμμονές» σας;

Μουσική, σινεμά και λογοτεχνία έχουν επηρεάσει εξίσου το γράψιμό μου. Έχω εμμονή με τις εικόνες, μου αρέσει να εστιάζω σε φευγαλέες εικόνες της καθημερινότητας και λεπτομέρειες που οι περισσότεροι δεν προσέχουν. Επίσης, ο θάνατος, η μοίρα, οι συμπτώσεις, η ματαίωση είναι έννοιες που με ενδιαφέρει να εξερευνώ.

Ιστορίες εμπνευσμένες από τον Nick Cave, ο Τζόνι και η Λούλου – εκπρόσωποι της γενιάς των σημερινών 30άρηδων, «Η καρέκλα του κ. Έκτορα»: το σήμερα φαίνεται να παίζει κυρίαρχο ρόλο στα βιβλία σας. Πρόκειται για συνειδητή επιλογή;

Θέλω να μιλάω για πράγματα που αφορούν άμεσα εμένα και τους γύρω μου, την πραγματικότητα όπως τη βλέπω και τη βιώνω. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι δεν με γοητεύουν άλλες εποχές. Για παράδειγμα, έχω γράψει, ένα διήγημα που διαδραματίζεται στη βικτοριανή Αγγλία και που θα περιληφθεί σε μια συλλογή που θα κυκλοφορήσει μελλοντικά. Αναγωγές στο σήμερα μπορούν να γίνουν όποια εποχή κι αν επιλέξεις για την αφήγησή σου.

Στο πρώτο σας βιβλίο μας γίνεται φανερό ότι η έμπνευση σας είναι τραγούδια του Nick Cave, έχω όμως την αίσθηση ότι η μουσική είναι πανταχού παρούσα στις ιστορίες σας. Αν αυτό είναι αληθές, ποια είναι η μουσική επένδυση του νέου σας βιβλίου;

Ο ρόλος της μουσικής στα δύο πρώτα μου βιβλία, τόσο στο «Έντεκα Μικροί Φόνοι» όσο και στο «Τζόνι και Λούλου» είναι λειτουργικός. Στο πρώτο, τα τραγούδια του Nick Cave αποτελούν έναυσμα για την αφήγηση των ιστοριών, στο «Τζόνι και Λούλου» η μουσική αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι των στιγμών που ζουν οι ήρωες. Στην «Καρέκλα του κυρίου Έκτορα» υπάρχουν μουσικές αναφορές (π.χ. στα διηγήματα «Βετέξ», «Σπυριδούλα Revisited» και «Ροζ») αλλά συνολικά είναι περιορισμένες σε σχέση με τα προηγούμενα βιβλία• η μουσική δεν ήταν κάτι που το χρειάζονταν τα συγκεκριμένα διηγήματα.

Το βιογραφικό σας περιλαμβάνει πληθώρα μεταφράσεων. Σε τι βαθμό πιστεύετε ότι βοηθά η μεταφραστική σας πορεία στο συγγραφικό σας έργο;

Περισσότερο συμβαίνει το αντίστροφο: η συγγραφή βοηθάει στη μετάφραση. Έχει να κάνει με την εξοικείωση με τη γλώσσα-στόχο, όσο περισσότερο εξοικειωμένος είσαι τόσο ευκολότερα βρίσκεις λύσεις και μπορείς να αντιληφθείς τη λειτουργία της γλώσσας. Αυτό, βέβαια, που βοηθάει περισσότερο απ’ όλα τόσο στη συγγραφή όσο και στη μετάφραση είναι η ανάγνωση.

Παραμένοντας στο κομμάτι της μετάφρασης, διακρίνει κανείς πολλά σημαντικά ονόματα όπως η Gillian Flynn και ο Ian Rankin ανάμεσα στις επιλογές σας. Ποιος είναι ο αγαπημένος σας και ποιος σας δυσκόλεψε περισσότερο;

Αγαπημένο βιβλίο που έχω μεταφράσει είναι το «Πάντα ο Διάβολος» του Donald Ray Pollock, το οποίο μάλλον κονταροχτυπιέται με το «Κορίτσι που Εξαφανίστηκε» της Flynn. Πιο πολύ με δυσκολεύει ο Ian Rankin λόγω της λεπτής ειρωνείας στους διαλόγους και λόγω slang. Μεγάλη πρόκληση ήταν και η μετάφραση που έκανα μαζί με τις συναδέλφους μου στο μεταπτυχιακό, του δοκιμίου «Who Sings the Nation State?» των Judith Butler και Gayatri Spivak το οποίο θα κυκλοφορήσει σύντομα στα Ελληνικά.

vasia 2

Είναι αναμφισβήτητο θαρρώ πως η κρίση μετέβαλλε και το εκδοτικό τοπίο. Σε τι βαθμό πιστεύετε ότι συνέβη αυτό; Και πόσο δύσκολο είναι για ένα νέο συγγραφέα σήμερα να ζήσει δια της συγγραφής;

Οι εκδότες είναι πιο διστακτικοί, οι αναγνώστες δεν έχουν την ίδια αγοραστική δυνατότητα με τα προηγούμενα χρόνια, οι αμοιβές των ανθρώπων στο χώρο του βιβλίου συρρικνώνονται, το ίδιο το προϊόν αλλάζει (διαφορετικό χαρτί, εκδόσεις pocket κλπ). Έχουμε να δούμε πολλά ακόμα. Ως προς το δεύτερο σκέλος της ερώτησής σας, θα έλεγα πως είναι μάλλον ακατόρθωτο. Εγώ τουλάχιστον δεν ξέρω κανέναν νέο λογοτέχνη που να επιβιώνει με τα χρήματα που βγάζει από τα βιβλία του.

Μιλώντας για προκλήσεις, ας πάμε στη ψηφιακή εποχή και στη σχέση βιβλίων και e-books. Θεωρείτε πως είναι τελικά ανταγωνιστές ή συνοδοιπόροι;

Μάλλον τελικά συνοδοιπόροι. Αλλιώς διαβάζεται ένα e-book, αλλιώς το χάρτινο. Εξυπηρετούν διαφορετικές ανάγκες, αισθητικά και πρακτικά. Εγώ πάντως είμαι παραδοσιακή, ακόμα μου αρέσει να γεμίζω τη βιβλιοθήκη μου.

Παρότι το βιβλίο σας βρέθηκε στα ράφια των βιβλιοπωλείων πρόσφατα, να τολμήσω να ρωτήσω αν υπάρχει κάποιο νέο συγγραφικό σας εγχείρημα στα σκαριά;

Έχω ξεκινήσει να δουλεύω ένα μυθιστόρημα.

Να κλείσουμε με μια ερώτηση που αγαπώ ιδιαίτερα: Βρίσκεστε σε ένα ερημονήσι, ποια πέντε βιβλία παίρνετε μαζί σας;

Τα Άπαντα του Βουτυρά (εδώ κλέβω λίγο, είναι πέντε τόμοι) γιατί η σκοτεινιά στην τέχνη με παρηγορεί. Τις «Βιολέτες για μια εποχή» του Λειβαδίτη γιατί είναι από τα αγαπημένα μου βιβλία ποίησης. Την «Αρχή του Κακού» της Μαρίας Φακίνου για να ακούω μια φιλική φωνή στην ερημιά. Την «Ιστορία του Ροκ εντ Ρολ σε Σκίτσα»,  που με διασκεδάζει αφάνταστα και το «Άνθρωποι και Ποντίκια» του Στάινμπεκ που όσες φορές και να το διαβάσω δεν το χορταίνω.

[gkri] Διαβάστε περισσότερα για το συγγραφικό και μεταφραστικό έργο της Βάσιας Τζανακάρη.[/gkri]

Σχόλια

By | 2017-04-23T22:26:19+00:00 13 Ιούλιος, 2014|

About the Author:

RADIO CHAT